Przyczyny wad wymowy
Przyczyny wad wymowy

Wady wymowy to problem, który dotyczy coraz większej liczby dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Przyczyn wad wymowy jest wiele m.in.

  • Nieprawidłowa budowa anatomiczna  narządów mowy
  • Uszkodzenia układu nerwowego
  • Obniżona sprawność słuchowa
  • Nieprawidłowy zgryz
  • Niska sprawność narządów artykulacyjnych
  • Choroby dróg oddechowych
  • Nieprawidłowy typ połykania

 

Niniejszy artykuł poświęcony będzie najczęstszej przyczynie wad wymowy u dzieci jaką jest ankyloglossia (łac.) czyli skrócenie wędzidełka podjęzykowego.

 

Co to jest wędzidełko podjęzykowe?

Wędzidełko podjęzykowe według definicji E. M. Skorek zaczerpniętej ze słownika logopedycznego to miękki twór włóknisty, pokryty błoną śluzową, łączący w linii środkowej dolną powierzchnią języka z dnem jamy ustnej. Prawidłowo rozwinięte wędzidełko pozwala dziecku na swobodne dotarcie czubkiem języka we wszystkie miejsca jamy ustnej. Zbyt krótkie wędzidełko uniemożliwia tym samym dziecku prawidłowe (na boki, do przodu, do tyłu, do góry) ruchy języka.

 

Jak rozpoznać, że dziecko ma skrócone wędzidełko podjęzykowe ?

Zmiana anatomiczna w budowie jamy ustnej jaką jest skrócenie wędzidełka podjęzykowego mimo swej skomplikowanej nazwy jest schorzeniem, które rodzice mogą sami w prosty sposób zaobserwować u swojego dziecka.

 

Skrócone wędzidełko przejawia się brakiem możliwości uniesienia czubka języka ku górze do wałka dziąsłowego. Podczas próby uniesienia czubka języka do góry – zostaje on silnie przytrzymany przy dnie jamy ustnej, na końcu języka tworzy się serduczkowate wgłębienie.

Skrócenie wędzidełka występuje u dzieci w różnym stopniu i nasileniu – od lekkiego napięcia po silne zgrubienie i tym samym unieruchomienie języka.

 

Ocena wędzidełka u niemowląt:

Problem skrócenia wędzidełka podjęzykowego u niemowląt zauważyć możemy podczas próby karmienia dziecka piersią. Ssanie piersi wymaga od niemowlęcia objęcia prawie całej brodawki ustami, a  następnie  podniesienia i dociśnięcia jej do wałka dziąsłowego.

W przypadku skróconego wędzidełka podjęzykowego niemowlę nie ma możliwości podniesienia  i dociśnięcia brodawki. Zamiast ssać ciągnie za brodawkę sutkową sprawiając tym samym ból mamie. Z powodu nieprawidłowej stymulacji brodawki mama nie ma wystarczającej ilości pokarmu, a dziecko szybko się męczy, płacze i denerwuje.

Problem znika, gdy pokarm podawany jest z butelki, z której wypływa automatycznie bez większego wysiłku ze strony dziecka.

Nie warto rezygnować z karmienia piersią – lepiej skonsultować się ze specjalistą np. doświadczoną położną, pediatrą którzy  już w szpitalu zaraz po porodzie oceni czy problemy ze ssaniem wynikają ze skróconego wędzidełka czy z naszego braku doświadczenia w karmieniu dziecka.

 

Innymi objawami skrócenia wędzidełka u dzieci w okresie niemowlęcym są wyciekanie śliny z buzi oraz trudności w połykaniu pokarmów podawanych łyżeczką. W przypadku skróconego wędzidełka  język w pozycji spoczynkowej układa się nieprawidłowo czyli na dnie jamy ustnej – uniemożliwia tym samym odpływ śliny do połknięcia. Nadmiar  śliny zamiast być połykany gromadzi się w dużych ilościach pod językiem i bardzo często w sposób niekontrolowany wycieka na zewnątrz buzi.

Ocena wędzidełka u starszego dziecka:

Aby sprawdzić wędzidełko u starszego dziecka (od 3 roku życia) wystarczy poprosić je o wysunięcie języka z buzi lub dotknięcie nim do nosa.

Dziecko mające skrócone wędzidełko nie jest w stanie dotknąć samodzielnie nosa ani brody. Ponad to końcówka języka ma charakterystyczny kształt przypominający serce.

Problem skrócenia wędzidełka można również zaobserwować w mowie dziecka. Dziecko ze skróconym wędzidełkiem ma trudności w prawidłowej realizacji głosek T, D, N, oraz  L,  które pojawiają się już w 2 roku życia.

Kolejnymi głoskami, które wymagają uniesienia języka do góry są głoski szumiące SZ, Ż, CZ, DŻ oraz głoska R ich pojawianie się przypada na czas między 4 a 5 rokiem życia.

Dziecko stara się wymówić głoski, z powodu skróconego wędzidełka czyni to w niewłaściwy sposób. Mimo wysiłku dziecka język nie jest w stanie pracować w odpowiedni i prawidłowy sposób.

 

Reasumując - niewłaściwa długość wędzidełka podjęzykowego ogranicza dziecku prawidłowe ruchy języka co w konsekwencji prowadzi do:

  • zaburzenia ssania
  • nieprawidłowego (typu) wzorca połykania
  • nieprawidłowego transportu pokarmu
  • wad wymowy:

- seplenienie międzyzębowe

- seplenienie – brak lub nieprawidłowa realizacja głosek szumiących  SZ, Ż, CZ, DŻ

- nieprawidłowa realizacja głosek T, D, N, L

- rotacyzm

  • wad zgryzu

 

 

Jak pomóc dziecku, które ma skrócone wędzidełko ?

Wędzidełko podjęzykowe jak wspomniałam na początku jest tworem włóknistym, którego cechą charakterystyczną jest elastyczność, dlatego w niektórych przypadkach zamiast zabiegu podcięcia wędzidełka (frenotomii) pomóc mogą intensywne ćwiczenia i masaże logopedyczne.

 

Najlepiej jednak by oceny stopnia skrócenia wędzidełka oraz ruchomości języka dokonał logopeda wspólnie z laryngologiem lub chirurgiem. W oparciu o ich opinię należy wykonać zabieg podcięcia lub rozpocząć ćwiczenia.

 

Ćwiczenia logopedyczne

Praca nad rozciągnięciem wędzidełka podjęzykowego nie jest ani łatwa ani przyjemna trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Ćwiczenia jakie wykonuje dziecko wspólnie z logopedą i rodzicami polegają na wysuwaniu języka z jamy ustnej, dotykaniem nim do kącików ust, unoszeniem go do górnych zębów czy też wykonywaniu ruchów wewnątrz buzi np.  dotykani  czubkiem języka do podniebienia, klaskanie językiem.

Podczas pierwszych ćwiczeń ruchy języka są bardzo ograniczone szczególnie te wymagające unoszenia języka do góry. Z czasem systematyczne ćwiczenia umożliwią dziecku dotykanie językiem w coraz to dalsze miejsca jamy ustnej.

Należy pamiętać, że pokazane przez logopedę w gabinecie ćwiczenia dziecko musi wykonywać również w domu najlepiej kilkakrotnie w ciągu dnia.

Jeśli jednak ćwiczenia nie przynoszą efektów i dziecko w dalszym ciągu ma trudności w prawidłowej realizacji głosek wykonuje się zabieg frenotomii czyli podcięcia wędzidełka.

 

Frenotomia – zabieg podcięcia wędzidełka

Sposób przeprowadzenia zabiegu zależy od wieku dziecka. Wykonuje się go w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym. Zabieg polega na błyskawicznym przecięciu wędzidełka np. nożyczkami diatermicznymi lub za pomocą lasera.

Zabieg jest krótki, bezbolesny i bezkrwawy.

Sam zabieg nie wystarczy jednak by rozwiązać problem wymowy dziecka i nie usprawni języka. Umożliwi rozpoczęcie ćwiczeń pionizacji języka, które są dopiero początkiem drogi do prawidłowej wymowy. Ćwiczenia te należy rozpocząć najpóźniej 3 dni po podcięciu.

 

Podsumowując – najbardziej optymalną sytuacja dla dziecka jest wykonanie zabiegu w jak najwcześniejszym wieku. Stwarzamy dziecku tym samym warunki do budowania od początku prawidłowych wzorców pokarmowych, fizjologicznych oraz w późniejszym czasie artykulacyjnych.

UWAGA!

Nie wolno lekceważyć żadnych nieprawidłowości w budowie narządów artykulacyjnych dziecka. W razie pytań, wątpliwości warto zasięgnąć opinii specjalisty – logopedy, laryngologa i chirurga.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bibliografia





Joomla 1.5 free themes, business hosting service.